Bismillaahir rohmaanir rohiim
Assalamu'alaikum Wr. Wb.
Alhamdulillahi robbil aalamin, Wabihi nasta'iinu alla umuurid dunia waddin. Was sholaatu wassalaamu alla sayyidina Muhammadin khootaminnabiyyin, Wa aalihi wa shohbihii ajma-'iin
Bapa …………….. miwah Ibu ………………… sinarengan para wargi anu sami kempel ayeuna di dieu, kawakilan ku …………………………….. jaler istri, nyanggakeun haturan sumping disarengan ku laksa keti kabingahan ka sadaya nu sarumping.
Kawuwuh-wuwuh disarengan bari nyandak pipangantenen pameget wasta ……………………………………, anu diajeng-ajeng pisan siang kalayan wengi. Lajeng dipasrahkeun pisan, atuh kantenan ditampi ku asta kalih kasuhun kalingga murda, binarungan bingah amarwatasuta, bingah anu taya hinggana.
Kitu deui cacandakanana, sanaos henteu diantos-antos, ditampi pisan, henteu diteundeun di handap-handap estu disuhun dina embun-embunan, sarta mugi-mugi janten kamangpaatanana ka barudak miwah urang sadaya anu janten sepuhna.
Sawangsulna, mugi ageung sih hapunten dina sagala kakirangan miwah kajanggalan dina ieu panampian ka nu sarumping, boh sipatna, boh carana, tata sinareng basana matak ngajaheutkeun mamanahan. Kitu deui dina jamuanana anu sanget mung sakadarna pisan tebih tina kautamian, mugi ulah kirang-kirang nya ngahapunten kawantos sanes pisan kirang upami, nanging kumaha mung sakieu nya kaayaaan.
Pungkasing pihatur, sami-sami neneda, mugi-mugi barudak anu bade jatukrami miwah pamaksadan sepuhna sadaya diijabah ku Gusti Allah anu sipat rahman rahim, sarta kenging sapaat ti kangjeng Nabi Muhammad s.a.w., lulus mulus lunglur-langsar beres-roes laksana tanpa kuciwa.
Wabillahi taufik wal hidayah.
Wassalamualaikum Wr. Wb.
Bismillaahir rohmaanir rohiim
Assalamu'alaikum Wr. Wb.
Alhamdulillahi robbil aalamin, Wabihi nasta'iinu alla umuurid dunia waddin. Was sholaatu wassalaamu alla sayydina Muhammadin khootaminnabiyyin, Wa aalihi wa shohbihii ajma-'iin.
Palawargi jaler istri anu mulya utamina ka pangersa saebul bet di dieu, sim kuring atas nami kulawargi bapa ………………………………………….. rawuh rombongan, disarengan ku muji syukur ka Gusti nu Maha Agung, ngahaturkeun rebu-rebu nuhun laksa keti kabinghan kapalawargi didieu wirehna sim kuring parantos gasik ditampi enggal-enggal ditarima, dipapag di hiap-hiap ku basa anu endah someah, diawur ku kembang tanjung paselang kembang kananga, malati nu jadi saksi, tawis kaweningan galih pribumi nampi rombongan nu sumping. Estu matak tingtrim kana ati, matak betah kana manah anu nyemah. Mugia pangbagea anu dadasarna ku ikhlas kabingah nembe, tiasa jadi tatali asih panyimpay rasa anu bakal nyangreud mageuhkeun silaturahim antawis kulawargi ti …………………. Sareng kulawargi ti ………………………….., bari ginuluran sareng rido Allah Swt. Amiin.
Salajengna sim kuring seja tamada wireh rumaos ngabantun rombongan teh lumayan seueurna, bari sanes mung wungkul sepuh atanapi rumaja wae nanging katambih ku murangkalih anu nuju meujeuhna baladeur, anu tangtos bakal seueur kalepatanana, utamina tata titi duduga peryogana.
Kumargi kitu tawakup anu kasuhun saupami katingali aya tingkah anu kirang munasabah, kadangu aya saur anu kirang umum ti rombongan sim kuring sadayana.
Palawargi anu mulya.
Rupina cunduk waktuna sim kuring nedunan pamundut panata cakagara tadi, nincak mangsana balaka nguningakeun pamaksadan. Ku kituna mah kantenan, raos rek mobok magih gorowong, rek naek mendak taraje nguping pamundut panata calagara the, margi asa piraku ti …………………….. dijugjug upami teu aya anu dipimaksud, pamohalan anggang-anggang diteang ka ……………………………….. upami teu aya pamaksadan, tebih ge pasti disungsi margi aya nu dipilari.
Ka kulawargi bapa……………………………………. Sakalih, Insya Allah sim kuring seja balaka.
Saperkawis sim kuring sarombongan seja nyanggakeun bari nyangreud pageuhkeun silaturahim ka parawargi sadaya di dieu, margi nya ieu pisan nu jadi bibit buit, cikal bakal sim kuring sarawuh rombongan dongkap ka ieu tempat, teu aya sanes seja jajap pun ………………………………………………. Anu wastana ………………………………… kadeudeuh bapa ……………………………………. Sakalih, anu numutkeun selenting bawaning angin parantos lami pakait ati pacantel hate sareng neng…………………………………. Putri ka asih bapa …………………………. Miwah ibu.
Wartosna heubeul silih pikatineung, lawas silih pikamelang, bungbuna karujuk sepuh, samara jiad ti sobat sadaya, cindekna mah batu turun kesik naek alias itu purun ieu daek. Malihan parantos aya kasaluyuan ti sadayana reh dina dinten ieu ping ……………………………….. Insya Allah sejana bade diakadan.
Kumargi kitu, mugi kasaksi ku sadaya, danget ieu sim kuring atas namina kulawargi ………………………………………………… seja nyanggakeun pipanganteneun, nya ieu …………………………………………. Ka pangersa bapa ………………………………….. sakulawargi, saur tukang pantun te mah ti luhur sausap rambut ti handap sausap dampal rambutna salambar getihna satetes napasna sadami estu mo ngagaduih-gaduh deui mugia ditampi lajeng ditikahkeun ka neng ………………………………………….
Panuhun sim kuring sakulawargi sabada pun anak resmi janten kulawargi di …………………………….. mugi sing sering ngageuing, ulah bosen ngawurukan ulah suda mapatahan nungtun sinareng nuduhkeun kana jalan pamaslahatan sareng pibagjaeun dunya rawuh aheratna.
Nanging nyakitu geuning, teu weleh aya tambihna nyaeta mangrupi kabodoan sareng kakiranganana, kirang elmu panemuna kirang tata titi duduga peryogana kirang pangalaman sareng pamahaman tos kantenan anu disebat harta banda mah estu kirang keneh pisan margi nembe bade kokoreh, sumuhun ari pangawakan mah estu tangtung teu nambut rupa teu nyewa dedeg sampe rupa hade nanging nyakitu upami dina kai mah diangge pamikul bengkung diangge pangeret bingkeng, lumayan keur pisuluheun.
Atuh salajengna boh bilih disebat wadul sim kuring nyanggemkeun teu jingjing teu bawa mah, margi ku parawargi katinggali aya nu nyandak tanggeuyan. Isin upami disebat hiji-hijina mah margi mung ukur tamba pamali tamba isin ulah ngaligincing teuing. Ari maksadna mah eta the tilam kadeudeuh tawis asih ti ………………………………… kanggo neng ……………………………………, mugi ulah ditainggal pangaosna anu estu teu pira, nanging niat suci nu maparina, saurna mah : sanes butuh keur sausum, butuh pikeun batur hirup, mun wasa saumur-umur seja nyaah salawasna, deudeuh geugeut mo ngaheuleut wedi asih salamina. Disarengan ku paneda mugia ginulur restu ginanjar rahmat sareng rido Allah Swt.
Parawargi jaler istri anu mulya. Piraku mun gunung tanpa tutugan, walungan tanpa muara, atuih piraku nu jajap ge kateterasan. Rupina urang cekapkeun sakieu kecap pangjajap sim kuring.
Panutup catur pamungkas carita sim kuring atas nami rombongan ti ……………………………………. Nyanggakeun sewu bebendu laksa duduga ka parawargi sadaya, tos tangtos saurna kirang umum kecap kirang merenah, bobot pangayon timbang taraju, nyanggakeun ka parawargi sadaya. Panuhun sim kuring rawuh rombongan mugi agung tawakupna jembar hampurana kana sagala rupi kalepatan sareng kakirangan
Billahi Sabilil haq.
Wasalamualaikum Wr. Wb.
RUNTUYAN ACARA SEREN SUMERENCALON PANGANTEN PAMEGET :
1. Bubuka ( ku Panta Acara)
2. Biantara pedaran ti sesepuh calon Panganten Pameget
3. Biantara panampian ti sesepuh calon panganten Istri
4. Seren-sumeren cacandakan, nu diawitan ku Ibu ………………… nampi salah sawios barang nu disanggakeun ku Ibu …………………
5. Ngadu'a
6. Pamungkas
Diteraskeun ku acara:
a. Silih tepangkeun kulawedet ti calon panganten istri sareng calon panganten Pameget.
b. Gunem Catur (ramah-tamah)
I. BUBUKA
Bismillaahir rohmaanir rohiim
Assalamu'alaikum Wr. Wb.
Alhamdulillahi robbil aalamin, Wabihi nasta'iinu alla umuurid dunia waddin. Was sholaatu wassalaamu alla sayydina Muhammadin khootaminnabiyyin, Wa aalihi wa shohbihii ajma-'iin.
Langkung ti payun, sim kuring kalayan asmana bapak/ibu ……………………………. Sakulawargi, ngahaturkeun wilujeng sumping ka Ibu miwah Bapa…………… anu janten sepuhna calon panganten Pameget, pon kitu deui ka sugri anu nyarenganana. Tutut gunung keong reuma sumangga geura gek calik.
Pinisepuh, piderekan, para wargi anu sami hadir. Dinten ieu ping ……………………………., mangrupi dinten anu kebek ku kabagjaan utamina kanggo kulawargi bapak/ibu ………….. miwah kulawargi ibi/bapa ……………………….., atuh urang oge anu ayeuna sami-sami riung mungpulung seja ngiring bingah, seja mintinkeun prasetya kawening ati geusan rumojong ngandum pangdu'a dina nyakseni pamaksadan anu parantos disimpay ti anggalna ku dua kulawargi.
Kukituna saparantos reureuh palay, pepes kesang, bada mudun/nanjak ti ………………….. ka ………………….., sok sanaos anu sumping parantos sampurasun pon kitu deui pribumi parantos ngarampeskeun, nanging supados kahartos naon rupi pamaksadan tatamu, sumangga ka sesepuh rombongan calon panganten pameget dihaturanan ngadugikeun pamaksadanana.
II. BIANTARA SESEPUH ROMBONGAN CALON PANGANTEN PAMEGET (didugikeun ku bapa …………………..)
Panata Acara :
Hadirin nu ginuluran kabagjaan
Parantos eces tembres atra maksadna naon rupi anu parantos dikedalkeun ku sesepuh rombongan calon panganten Pameget. Upami kapungkur mah ieu pamkasadan the mung saukur kauningan ku sakulawargieun, nanging ayeuna mah urang oge parantos sami-sami nyakseni, uningan kana jujutan pasimpayna dua pamaksadan anu parantos disaluyuan ku kulawargi ibu/bapa ………. Sareng kulawargi ibu/bapa …………
Salajengna sumangga dihaturanan sesepuh ti calon panganten istri kanggo ngadugikeun kedaling panampian minangka pangwaler kasauran sesepuh calon panganten Pameget tadi.
Ka bapa ………………… dihaturanan kanggo biantara nyuluran ibu/bapa ………………………….
III. BIANTARA SESEPUH CALON PANGANTEN ISTRI
Panata Acara
Kedaling pamaksadan ti tatamu sareng kedaling panampian ti pribumi, parantos luyu tur adumanis, nyekrup taya nyoledatna. Dua pihakanana parantos maphum sareng surti yen wanci nu dipasinikeun, pamaksadan nu diraransang kiwari parantos ninggang ka nyata.
Papasrahan nu maning kana panampi, sumangga urang janggelekeun dina wangunan siloka ditampina cacandakan ti calon panganten pameget. Pon kitu deui calon panganten pameget, linggihna mugi ngalih ka tempat pihak calon panganten istri…..
Sumangga calon panganten pameget ngalih tempat.
Salajengna, Ibu …….. dihaturanan maparinkeun salah sawios barang cacandakanana ka ibu ………………………
Cacandakan anu sanesna, disanggakeun ku anu sanesna tatalepa bae atanapi siring.
Hadirin anu mulya.
Acara salajengna, sumangga urang sami-sami mapatkeun pangdu'a ka Allah Swt mugia bae lumangsungna ieu acara ku MantenNa dijantenkeun hiji amal padamelan nu dipirido kalayan dibarokahan. Amiin.
Pangdu'a ieu bade dijejeran ku bapa …… sumangga nyanggakeun
IV. NGADU'A
V. PAMUNGKAS
SABADA URANG SAMI-SAMI NGADU'A KA Allah Swt acara resmi seren-sumeren ieu parantos lekasan. Ku kituna sim kuring salaku Panata Acara neda tawakup anu kasuhun tina sagala rupi kakiranganana.
Wassalamu'alaikum wr. Wb.
Minggu, 2009 Juni 28
Rabu, 2009 Juni 10
MULASARA NASKAH SUNDA Laporan : MAMAT SASMITA
Dina basa Indonesia aya paribasa “seperti padi hampa, makin lama makin mencongak” (Peribahasa/K St Pamuncak/ Balai Pustaka/ 1983) hartina mah kurang leuwih jalma sombong nu teu boga elmu ngomongna sok beuki luhur. Eusi paribasa nu sawanda siga kitu kapanggih dina naskah Sunda kuno nyaeta dina naskah Amanat Galunggung (abad ka 16) :
“….na twah ra(m)pes dina urang, agmani(ng) pare, mangsana jumarun, telu daun, mangsana dioywas, gede pare, mangsana bulu irung, beukah, ta karah nunjuk ka langit, tanggah ka karah, kasep nangwa tu iya ngaranya, umeusi ka karah lagu tungkul, harayhay asak, ta karah candukul, ngarasa mameh kaeusi, aya si nu hayang, daek tu maka hurip na urang reya, agamaning pare pun. Lmun umisi tanggah, harayhay tanggah, asak tanggah, hapa ngarana, pahi deung ayeuh ngwara ngarana, hanteu alaeunana, kitu tu agama di urang rea…”
Kitu deui dina naskah kuno sejenna, bakal kapanggih kabeungharan eusi batin urang Sunda mangsa bihari, keur pieunteungeun mangsa kiwari. Hanjakalna naskah kuna Sunda loba keneh nu can kaguar. Loba alesanana, diantarana , naskah Sunda ditulis dina aksara Sunda kuna, nu bisa maca ngan ukur hiji dua.
Pikeun ngaguar perkara naskah Sunda kuna, Pusat Studi Sunda ngayakeun sawala maneuh poe Jumaah tanggal 8 Mei 2009, jejerna : Transliterasi Naskah Sunda Kuna PNRI (Perpustakaan Nasional RI) nu jadi panyatur nyaeta Aditya Gunawan ti PNRI jeung Mamat Ruhimat ti Unpad.
Naskah Sunda Kuna di PNRI.
Samemeh ngaguar naskah Sunda di PNRI Aditia Gunawan nyebutkeun heula naon nu dimaksud naskah. Nyaeta karya tulis manual dina media lontar, nipah atawa gebang, awi jeung dina media daluang. Aksara dina naskah rupa-rupa aya nu aksara Sunda kuna, aksara Buda, Cacarakan jeung Pegon. Dumasar kana tempat diteundeunna koleksi naskah Sunda di PNRI dibagi dua nyaeta koleksi nu diteundeun dina rak jeung koleksi nu diteundeun dina peti. Unggal naskah ditandaan ku kode naskah jeung nomer koleksi.
Koléksi nu diteundeun dina rak umumna mangrupa koléksi naskah nu geus dijilid, ngawengku (1) koléksi utama naskah Sunda (SD), (2) koléksi utama Koninklijk Bataviaasch Genootschap (KBG), jeung (3) koléksi naskah jilidan Dr. Brandes (BR).
Demi koléksi naskah nu diteundeun dina peti, sumebar dina sababaraha sub koléksi nyaéta (1) koléksi arsip jeung catetan C.M. Pleyte (PLT), (2) koléksi arsip jeung catetan K.F. Holle (KFH), (3) koléksi lambaran arsip Dr. Brandes (NBR), (4) koléksi arsip nu diteundeun dina lomari Brandes (LBR), jeung (5) koléksi naskah Sunda kuna nu ditulis dina daun lontar, nipah jeung awi.
Kajaba ti bungkeuleukan naskahna téh, PNRI mibanda koléksi mikrofilm deuih, ngawengku leuwih kurang 147 naskah Sunda koléksi PNRI jeung naskah-naskah koléksi Lima Lembaga Jawa Barat (dina 50 rol mikrofilm). Di antara naskah-naskah Sunka koléksi PNRI, naskah Sunda kuna (NSK) can dimikrofilmkeun.
Ku tungtutan kamajuan téknologi informasi, kiwari Perpusnas geus ngadigitalisasikeun sababaraha naskah Sunda, jeung sabagian di antarana bisa diaksés ku saha waé kalawan gratis ngaliwatan jaringan internet. Naskah bisa dipulut (didownload) dina format PDF jeung Flash HTML kalawan babari tur gancang. Ramatlokana nyaeta http://digilib.pnri.go.id .
Pikeun maluruh naskah-naskah nu aya di PNRI, panalungtik naskah bisa ngamangpaatkeun rupa-rupa katalog naskah Sunda, boh anu geus diterbitkeun boh anu can diterbitkeun. Katalog naskah Sunda koléksi PNRI nu geus diterbitkeun di antarana susunan Edi S. Ekadjati (LKUP, 1988), Katalog Induk Naskah-naskah Nusantara Jilid IV Perpustakaan Nasional RI: susunan Behrend, spk. (Yayasan Obor Indonésia jeung École Francaise d’Extremê-Orient, 1998), Jawa Barat: Koléksi Lima Lembaga susunan Edi S. Ekadjati jeung Undang A. Darsa (Yayasan Obor Indonésia jeung École Francaise d’Extremê-Orient, 1999). Sedengkeun katalog Naskah Sunda Koléksi PNRI nu can diterbitkeun atawa mangrupa sténsilan di antarana Memed Sastrahadiprawira, Fisik Naskah Sunda Koléksi PNRI yasana Ruhaliah, Naskah Sunda Kode SD Koléksi PNRI susunan Ruhaliah. Husus keur NSK mah, nepi ka danget ieu can aya katalog anu lengkep tur informatif.
Dina bulan Mei nepi ka bulan Juli 2008, PNRI ngayakeun kagiatan stock opname kana koléksi naskah. Kagiatan téh dilaksanakeun pikeun maluruh kaayaan fisik naskah. Tina éta kagiatan téh, kapanggih ogé sababaraha NSK nu salila ieu nyumput, teu kadaftar dina katalog, atawa tacan ditalungtik ku para ahli.
Pikeun gambaran aya data naskah nu kungsi ditalungtik jeung nu can ditalungtik (tingali gambar grafik).
Ka hareupna Aditia Gunawan miharep sangkan beuki loba nu nalungtik tur dipiharep pisan sangkan naskah asli geuwat di digitalisasikeun. Tujuanana sangkan kasalametkeun, malum naskah teh geus umuran, bisi kaburu ancur, kacida lebarna lamun can kaguar eusina. Cek Aditia biayana teu gede teuing ngan ukur belasan juta rupia. Itunganana, nu can ditalungtik aya 1214 lempir, ngadigitalkeun cukup make kamera digital, sajepret biayana Rp 35.000,-. Dina sajepret bisa dijejerkeun 5 kaca, jadi tina 1214 lempir atawa 2428 kaca (sanggeus diitung recto verso) ukur 486 jepret dikalikeun 35.000 rupia tuh pan ngan ukur tujuh belas juta rupia. „Keur urang Sunda nu beunghar tur haat kana kabeungharan budaya Sunda mah duit sakitu teh saeutik moal matak leuleuweungan, tibatan duit dipake nyaleg bari jeung teu jadi“ omong Adit bari seuri maur.
Kabuyutan Ciburuy.
Mamat Ruhimat leuwih nyoko ngaguar naskah nu aya di Kabuyutan Ciburuy Bayongbong Garut. Cek pangimeutna nu nalungtik naskah-naskah Sunda kuna kawilang saeutik. Para filolog nu ancrub neuleuman naskah Sunda, ngan aya hiji dua, sedengkeun naskah Sunda kawilang rea, boh nu aya di PNRI, di luar nagri, di kabuyutan jeung nu aya di masarakat umum. Salian ti eta hesena teh pedah aksara Sunda kuna, basana ge sarua kitu, loba kecap nu geus teu loma.
Kabuyutan teh cek Prasasti Kabantenan V tempatna para wiku atawa tempatna para intelektual jaman harita, malah aya nu nyebut scriptorium atawa tempat ngulik tur tulas tulis para intelektual. Lamun aya nu ngaganggu kudu dilawan malah kudu ditelasan pisan.
Ti jaman kolonial keneh Kabuyutan Ciburuy geus kagadabah, malah loba naskahna nu dibawa. Hadena aya nu disimpen di PNRI diantarana naskah Carita Ratu Pakuan, Purnawijaya, Amanat Galunggung. Salah sahiji naskah nu geus ditalungtik nyaeta nu judulna Kisah Putra Rama Jeung Rawana (PRR). Bisa jadi eta teh ngabuktikeun yen kasusastraan Sunda buhun geus kacida mekarna. Naskah Putra Rama jeung Rawana (abad 16) saduran tina Uttarakanda (abad 11).
Naskah PRR nu kapanggih aya dua, nu hiji aya di Museum Sri Baduga, nu hiji deui aya di Kabuyutan Ciburuy. Naskah nu aya di Ciburuy bacacar dina lima koropak.
Dina koropak 17 aya naskah PRR salempir, dina koropak 18 aya 5 lempir, koropak 22 aya 32 lempir tapi salempir lain PRR. Dina koropak 26 aya naskah PRR 2 lempir, koropak 29 nakash PRR aya salempir. Panalungtikan ngeunaan eusi PRR geus dilakukeun ku Noorduyn ti mimiti taun 1971, sanggeus Noorduyn tilar dunya panalungtikan dituluykeun ku A Teeuw. Kakara dibukukeun dina taun 2006, pamedalna KITLV Press, judul buku Three Old Sundanese Poem ( Putra Rama Rawana, Sri Ajnyana jeung Bujangga Manik).
Harepan.
Boh Aditia boh Mamat Ruhimat, boga pamadegan anu sarua sangkan naskah Sunda kuna buru buru didokumentasikeun dina wangun digital, copelna aya tilu mangpaat 1. Eusi naskah bisa kasalametkeun bisi naskah aslina ruksak. 2. Waktu jeung waragadna teu lila teuing jeung teu gede teuing dibandingkeun jeung ditulis ulang. 3. Lamun aya panalungtik nu perlu teu kudu hese ngungkab naskah asli. Salian ti eta kudu aya niat nu panceg pikeun transliterasi, narjamahkeun tur nganalisisna, hasilna bisa dipublikasikeun ka balarea lain bae di kaum akademisi.
MAMAT SASMITA, Panumbu Catur Sawala PSS.
Dimuat dina Majalah Basa Sunda Cupumanik No. 71 Juni 2009
“….na twah ra(m)pes dina urang, agmani(ng) pare, mangsana jumarun, telu daun, mangsana dioywas, gede pare, mangsana bulu irung, beukah, ta karah nunjuk ka langit, tanggah ka karah, kasep nangwa tu iya ngaranya, umeusi ka karah lagu tungkul, harayhay asak, ta karah candukul, ngarasa mameh kaeusi, aya si nu hayang, daek tu maka hurip na urang reya, agamaning pare pun. Lmun umisi tanggah, harayhay tanggah, asak tanggah, hapa ngarana, pahi deung ayeuh ngwara ngarana, hanteu alaeunana, kitu tu agama di urang rea…”
Kitu deui dina naskah kuno sejenna, bakal kapanggih kabeungharan eusi batin urang Sunda mangsa bihari, keur pieunteungeun mangsa kiwari. Hanjakalna naskah kuna Sunda loba keneh nu can kaguar. Loba alesanana, diantarana , naskah Sunda ditulis dina aksara Sunda kuna, nu bisa maca ngan ukur hiji dua.
Pikeun ngaguar perkara naskah Sunda kuna, Pusat Studi Sunda ngayakeun sawala maneuh poe Jumaah tanggal 8 Mei 2009, jejerna : Transliterasi Naskah Sunda Kuna PNRI (Perpustakaan Nasional RI) nu jadi panyatur nyaeta Aditya Gunawan ti PNRI jeung Mamat Ruhimat ti Unpad.
Naskah Sunda Kuna di PNRI.
Samemeh ngaguar naskah Sunda di PNRI Aditia Gunawan nyebutkeun heula naon nu dimaksud naskah. Nyaeta karya tulis manual dina media lontar, nipah atawa gebang, awi jeung dina media daluang. Aksara dina naskah rupa-rupa aya nu aksara Sunda kuna, aksara Buda, Cacarakan jeung Pegon. Dumasar kana tempat diteundeunna koleksi naskah Sunda di PNRI dibagi dua nyaeta koleksi nu diteundeun dina rak jeung koleksi nu diteundeun dina peti. Unggal naskah ditandaan ku kode naskah jeung nomer koleksi.
Koléksi nu diteundeun dina rak umumna mangrupa koléksi naskah nu geus dijilid, ngawengku (1) koléksi utama naskah Sunda (SD), (2) koléksi utama Koninklijk Bataviaasch Genootschap (KBG), jeung (3) koléksi naskah jilidan Dr. Brandes (BR).
Demi koléksi naskah nu diteundeun dina peti, sumebar dina sababaraha sub koléksi nyaéta (1) koléksi arsip jeung catetan C.M. Pleyte (PLT), (2) koléksi arsip jeung catetan K.F. Holle (KFH), (3) koléksi lambaran arsip Dr. Brandes (NBR), (4) koléksi arsip nu diteundeun dina lomari Brandes (LBR), jeung (5) koléksi naskah Sunda kuna nu ditulis dina daun lontar, nipah jeung awi.
Kajaba ti bungkeuleukan naskahna téh, PNRI mibanda koléksi mikrofilm deuih, ngawengku leuwih kurang 147 naskah Sunda koléksi PNRI jeung naskah-naskah koléksi Lima Lembaga Jawa Barat (dina 50 rol mikrofilm). Di antara naskah-naskah Sunka koléksi PNRI, naskah Sunda kuna (NSK) can dimikrofilmkeun.
Ku tungtutan kamajuan téknologi informasi, kiwari Perpusnas geus ngadigitalisasikeun sababaraha naskah Sunda, jeung sabagian di antarana bisa diaksés ku saha waé kalawan gratis ngaliwatan jaringan internet. Naskah bisa dipulut (didownload) dina format PDF jeung Flash HTML kalawan babari tur gancang. Ramatlokana nyaeta http://digilib.pnri.go.id .
Pikeun maluruh naskah-naskah nu aya di PNRI, panalungtik naskah bisa ngamangpaatkeun rupa-rupa katalog naskah Sunda, boh anu geus diterbitkeun boh anu can diterbitkeun. Katalog naskah Sunda koléksi PNRI nu geus diterbitkeun di antarana susunan Edi S. Ekadjati (LKUP, 1988), Katalog Induk Naskah-naskah Nusantara Jilid IV Perpustakaan Nasional RI: susunan Behrend, spk. (Yayasan Obor Indonésia jeung École Francaise d’Extremê-Orient, 1998), Jawa Barat: Koléksi Lima Lembaga susunan Edi S. Ekadjati jeung Undang A. Darsa (Yayasan Obor Indonésia jeung École Francaise d’Extremê-Orient, 1999). Sedengkeun katalog Naskah Sunda Koléksi PNRI nu can diterbitkeun atawa mangrupa sténsilan di antarana Memed Sastrahadiprawira, Fisik Naskah Sunda Koléksi PNRI yasana Ruhaliah, Naskah Sunda Kode SD Koléksi PNRI susunan Ruhaliah. Husus keur NSK mah, nepi ka danget ieu can aya katalog anu lengkep tur informatif.
Dina bulan Mei nepi ka bulan Juli 2008, PNRI ngayakeun kagiatan stock opname kana koléksi naskah. Kagiatan téh dilaksanakeun pikeun maluruh kaayaan fisik naskah. Tina éta kagiatan téh, kapanggih ogé sababaraha NSK nu salila ieu nyumput, teu kadaftar dina katalog, atawa tacan ditalungtik ku para ahli.
Pikeun gambaran aya data naskah nu kungsi ditalungtik jeung nu can ditalungtik (tingali gambar grafik).
Ka hareupna Aditia Gunawan miharep sangkan beuki loba nu nalungtik tur dipiharep pisan sangkan naskah asli geuwat di digitalisasikeun. Tujuanana sangkan kasalametkeun, malum naskah teh geus umuran, bisi kaburu ancur, kacida lebarna lamun can kaguar eusina. Cek Aditia biayana teu gede teuing ngan ukur belasan juta rupia. Itunganana, nu can ditalungtik aya 1214 lempir, ngadigitalkeun cukup make kamera digital, sajepret biayana Rp 35.000,-. Dina sajepret bisa dijejerkeun 5 kaca, jadi tina 1214 lempir atawa 2428 kaca (sanggeus diitung recto verso) ukur 486 jepret dikalikeun 35.000 rupia tuh pan ngan ukur tujuh belas juta rupia. „Keur urang Sunda nu beunghar tur haat kana kabeungharan budaya Sunda mah duit sakitu teh saeutik moal matak leuleuweungan, tibatan duit dipake nyaleg bari jeung teu jadi“ omong Adit bari seuri maur.
Kabuyutan Ciburuy.
Mamat Ruhimat leuwih nyoko ngaguar naskah nu aya di Kabuyutan Ciburuy Bayongbong Garut. Cek pangimeutna nu nalungtik naskah-naskah Sunda kuna kawilang saeutik. Para filolog nu ancrub neuleuman naskah Sunda, ngan aya hiji dua, sedengkeun naskah Sunda kawilang rea, boh nu aya di PNRI, di luar nagri, di kabuyutan jeung nu aya di masarakat umum. Salian ti eta hesena teh pedah aksara Sunda kuna, basana ge sarua kitu, loba kecap nu geus teu loma.
Kabuyutan teh cek Prasasti Kabantenan V tempatna para wiku atawa tempatna para intelektual jaman harita, malah aya nu nyebut scriptorium atawa tempat ngulik tur tulas tulis para intelektual. Lamun aya nu ngaganggu kudu dilawan malah kudu ditelasan pisan.
Ti jaman kolonial keneh Kabuyutan Ciburuy geus kagadabah, malah loba naskahna nu dibawa. Hadena aya nu disimpen di PNRI diantarana naskah Carita Ratu Pakuan, Purnawijaya, Amanat Galunggung. Salah sahiji naskah nu geus ditalungtik nyaeta nu judulna Kisah Putra Rama Jeung Rawana (PRR). Bisa jadi eta teh ngabuktikeun yen kasusastraan Sunda buhun geus kacida mekarna. Naskah Putra Rama jeung Rawana (abad 16) saduran tina Uttarakanda (abad 11).
Naskah PRR nu kapanggih aya dua, nu hiji aya di Museum Sri Baduga, nu hiji deui aya di Kabuyutan Ciburuy. Naskah nu aya di Ciburuy bacacar dina lima koropak.
Dina koropak 17 aya naskah PRR salempir, dina koropak 18 aya 5 lempir, koropak 22 aya 32 lempir tapi salempir lain PRR. Dina koropak 26 aya naskah PRR 2 lempir, koropak 29 nakash PRR aya salempir. Panalungtikan ngeunaan eusi PRR geus dilakukeun ku Noorduyn ti mimiti taun 1971, sanggeus Noorduyn tilar dunya panalungtikan dituluykeun ku A Teeuw. Kakara dibukukeun dina taun 2006, pamedalna KITLV Press, judul buku Three Old Sundanese Poem ( Putra Rama Rawana, Sri Ajnyana jeung Bujangga Manik).
Harepan.
Boh Aditia boh Mamat Ruhimat, boga pamadegan anu sarua sangkan naskah Sunda kuna buru buru didokumentasikeun dina wangun digital, copelna aya tilu mangpaat 1. Eusi naskah bisa kasalametkeun bisi naskah aslina ruksak. 2. Waktu jeung waragadna teu lila teuing jeung teu gede teuing dibandingkeun jeung ditulis ulang. 3. Lamun aya panalungtik nu perlu teu kudu hese ngungkab naskah asli. Salian ti eta kudu aya niat nu panceg pikeun transliterasi, narjamahkeun tur nganalisisna, hasilna bisa dipublikasikeun ka balarea lain bae di kaum akademisi.
MAMAT SASMITA, Panumbu Catur Sawala PSS.
Dimuat dina Majalah Basa Sunda Cupumanik No. 71 Juni 2009
Selasa, 2009 Juni 02
Layang Pangangkir 2009
Assalaamu'alaikum warohmatullohi wabarokaatuh,
Manawi teu aya cegahing Gusti Nu Mahasuci, nu kakasihna Imang Sugianto, SPd. baris ngalaksanakeun sunah Rasul anu Insya Allah dilaksanakeun dina,
Dinten: Sabtu, 06 Juni 2009
Waktos: 10.00
Tempat: Jl. Cikambuy Hilir No.6 Katapang Bandung
Teu kinten bingahna upami Sadérék kersa rurumpaheun sumping dina
waktosna. Kalayan kaweningan galih disuhunkeun hibar pangdu'a ti sadayana.
Kana kaweningan galih Sadérék, teu aya sanes hatur nuhun anu
kasuhun.
Wassalaamu'alaikum warohmatullohi wabarokaatuh
Manawi teu aya cegahing Gusti Nu Mahasuci, nu kakasihna Imang Sugianto, SPd. baris ngalaksanakeun sunah Rasul anu Insya Allah dilaksanakeun dina,
Dinten: Sabtu, 06 Juni 2009
Waktos: 10.00
Tempat: Jl. Cikambuy Hilir No.6 Katapang Bandung
Teu kinten bingahna upami Sadérék kersa rurumpaheun sumping dina
waktosna. Kalayan kaweningan galih disuhunkeun hibar pangdu'a ti sadayana.
Kana kaweningan galih Sadérék, teu aya sanes hatur nuhun anu
kasuhun.
Wassalaamu'alaikum warohmatullohi wabarokaatuh
Senin, 2009 Mei 18
Seminar Pendidikan: “Implikasi Kawijakan Anggaran Pendidikan 20% Kana Ajen Jeung Layanan Pendidikan”

Saptu anu anyar kaliwat tempatna di aula Disdik Prov. Jabar, Jln. Dr. Rajiman 6 Bandung, lumangsung ceramah ti Mendiknas, Prof. DR. Bambang Soedibyo, MBA kalawan judul “Implikasi Kebijakan Anggaran Pendidikan 20 % terhadap Mutu & Pelayanan Pendidikan”. Ieu ceramah anu moderatorna Drs. Ahmad Adib Zain, Wakil Ketua Komisi A DPRD Jabar, oge diluuhan ku Prof. Dr. H. Moh. Surya, Ketua PGRI Pusat, dihadiran oge ku Sekjen PMPTK (Peningkatan Mutu Pendidik dan Tenaga Kependidikan) Depdiknas, jeung dimimitian ku pidato sambutan ti Wagub Jabar, Dede Macan Yusuf Efendi.
Wajib belajar gratis geus dimimitian ti semester II taun 2006 waktu pamarentah ngawawuhkeun program BOS. Jadi BOS minangka rintisan pendidikan wajib diajar gratis taun ajaran 2006-2007-2008 pikeun mantuan siswa ti kulawarga miskin. Nyatana BOS geus hasil ngabebaskeun 70 % siswa SD, MI, SMP, MTs boh negeri atawa swasta. Saterusna pamarentah jeung DPR saluyu pikeun ningkatkeun dana BOS taun 2009. Dana BOS ditaekkeun 50 %. Dana BOS buku digabungkeun jeung BOS siswa, nepi ka sanggeus naek 50 % ditambah BOS buku, biaya BOS pikeun SD/MI Kota jadi Rp. 400.000,-/siswa sedengkeun SMP/MTs Rp.500.000,-/siswa.
Dina waktu anu sarua pamarentah ningkatkeun kasejahteraan guru PNS. Ieu teh jangji Presiden yen guru PNS pangkat panghandapna masa kerja 0 taun paling saeutik gajihna kudu Rp.2.000.000,- diitung ti mimiti gawe. Mimiti januari taun ieu jangji presiden kudu geus dilaksanakeun ku menteri keuangan. Jadi kalawan dasar eta dana BOS ditaekkeun 50 % nurutkeun perhitungan pamarentah pusat jeung DPR pikeun taun ieu dicoba pikeun SD,MI, SMP, MTs negeri. Lamun dirasa masih kurang kudu ditambahan ku Pamarentah Daerah, nya pamarentah daerah kudu nutupan kakuranganana anu teu pati gede. Saterusna pikeun ningkatkeun deui wajar gratis pamarentah provinsi jeung kota dipiharep nambahan dana BOS ngaliwatan Perda disaluyukeun jeung kamampuh kauangan masing-masing. Perlu oge aturan anu leuwih jentre ngeunaan wajar gratis teh, lain gratis sakabehna.
Sanksi pikeun anu ngalanggar aturan, anu dipigawe ku patugas ti Dinas Pendidikan, Kapala Sakola, Penilik/Pengawas, atawa guru. Lamun ngalanggar aturan pidana, urusanana jeung polisi. Jadi diperedih sangkan kapala sakola jeung guru bener-bener ngalaksanakeun palaturan ngeunaan BOS boh nu datangna ti Pusat atawa Provinsi/Kota/Kabupaten.
Mendiknas mindeng meunang beja ngeunaan kasieun kapala sakola narima sumbangan ti kolot siswa. “Rek disumbang, naha make sieun narima?” Lebah dieu inyana nandeskeun, mungut hukumna haram, sedengkeun narima sumbangan hukumna sunnah muakad. Kapala sakola anu hade pasti tumut kana palaturan sarta henteu ngayakeun pungutan, kitu deui komite sakola. Tapi dina waktu anu sarua kudu proaktif neangan sumbangan. Lantaran sumbangan hukumna sunah, pujieun sawatara mungut hukumna haram. Jadi lamun aya nu mere sumbangan, nya ditarima bae. Naon bedana pungutan jeung sumbangan? Ari pungutan gedena jeung iraha mayarna ditangtukeun ku kapala sakola atawa komite, sedengkeun sumbangan mah boh gedena jeung iraha mayarna ditangtukeun ku anu nyumbang. “Lamun sumbangan henteu ditarima, eta kapala sakola munafik jeung dipastikeun asup naraka. Sedengkeun kapala sakola anu narima sumbangan bakal asup sorga”, kitu cek Mendiknas.
Kapala sakola kiwari kudu ngabogaan elmu mingpin, jadi manajer kauangan anu hade, sarta taat kana undang-undang, mampuh neangan dana pikeun kasejahteraan, lain maksa. Salah kacida lamun sumbangan ditolak. Jadi ku cara ieu wajib diajar gratis, kapala sakola ulah deui-deui sieun neangan sumbangan tapi ulah make cara nyingsieunan.
Program buku murah nya eta program pamarentah pusat waktu meuli hak cipta buku-buku teks pangajaran anu hade mutuna, anu geus diaji ku Badan Standar Nasional Pendidikan minangka bahan ajar atawa teks pangajaran anu cukup hade kualitasna. Eta teh dipilih ti taun 2006 nepi ka taun 2008, geus bisa kabeuli hak ciptana awal 2009 aya 600 judul. Jadi saha bae bisa ngagandakeun, nerbitkeun jeung ngadagangkeunana asal bae hargana henteu ngaliwatan harga nu pangluhurna, hadena mah sapertiluna tina harga pasar.
Buku anu tina BOS buku disimpen di perpustakaan sakola. Jumlah bukuna luyu jeung jumlah murid cukup pikeun 1 semester. Jadi murid meunang nginjeum salila 1 semester sarta dipulangkeun deui ka perpustakaan sakola sanggeus dibaca. Pamarentah pusat mayar sapertiluna tina harga buku, kakuranganana ti pamarentah daerah.
Sakola kiwari loba anu ruksak. Komo di Jawa Barat mah nepi ka aya nu disebut situs sakola, nya eta sakola geus jadi situs, pantesna mah meureun asup ka Depbudpar, lain Depdiknas.
Ngeunaan Undang Undang Guru, Mendiknas nyaritakeun sajarahna kalawan gemet. Tanggal 25 Nopember 2004 Prof. Surya, Ketua PGRI Pusat nemonan Mendiknas menta dukungan sangkan Presiden bisa sumping . ieu momentum hade pisan. Lamun Presiden bisa ngaluuhan Ulang Taun PGRI tuluy ngadeklarasikeun guru minangka profesi. Sabab lamun presiden geus ngadeklarasikeun guru sabage profesi, bakal ngabogaan justifikasi politik, boga basis politik pikeun nyusun RUU Guru anu ngatur guru sabage hiji profesi. Lamun geus jentre kitu, kualifikasina oge kudu ditingkatkeun sangkan nyumponan syarat profesi. Mutuna, potensina kudu nyumponan persyaratan profesi. Jadi aya alesan pikeun ningkatkeun kasejahteraan guru sangkan layak sakumaha profesi-profesi sejen, kayaning: dokter, akuntan, apoteker, psikolog, notaris, pengacara. Sakabehna merlukeun pendidikan sarjana (S.1) ditambah pendidikan profesi.
Presiden kersa sumping dina acara mieling Hari Guru tapi dina tanggal 2 Desember 2004 sarta bener-bener ngadeklarasikeun guru sabage profesi hareupeun 10.000 anggota PGRI di Istora Senayan!
Kalawan bekel eta deklarasi Mendiknas, Ketua PGRI jeung Sekjen PGRI nyusun RUU Guru sarta ngawangun Dirjen PMPTK (Peningkatan Mutu Pendidik dan Tenaga Kependidikan). Rupana bae DPR leuwih lincah, RUU anu dijieun ku Mendiknas jeung PGRI teh ditambahan ku DPR jadi RUU Guru dan Dosen sarta dina waktu sataun geus jadi “Undang Undang Guru dan Dosen”. Nya eta dina taun 2005, da sabenerna mah geus dirarancang ti taun 2003 keneh lantaran mangrupa amanat ti Undang Undang Sisdiknas taun 2003. malahan kiwari geus aya UU ngeunaan BHP (Badan Hukum Pendidikan).
Substansina yen guru sabage hiji profesi, kualifikasina kudu S.1 jeung perlu ayana sertifikasi minimal 1 semester pikeun guru SD-TK jeung 1 taun pikeun guru SMP-SMA pikeun anu nyumponan sertifikasi tangtu bae aya kanaekan tunjangan fungsional. Pikeun miara kaprofesionalan dibere pendidikan sertifikasi anu sinambung.
PP (Peraturan Pamarentah) ngeunaan guru terbitna taun 2008 sedengkeun sertifikasi dilaksanakeun make dasar Permen (Peraturan Menteri). Pikeun guru anu umurna leuwih ti 50 taun jeung masa kerjana 20 taun bisa milu sertifikasi teu kudu boga ijasah S.1, sedengkeun dana bisa dialokasikeun ku Pemda Kota/Kab.
Ngeunaan GTT disebutkeun ku Menteri yen reana GTT memang hese pikeun dibeberesna. Lamun hiji kabupaten ngadegkeun SMP gratis tangtu henteu bisa langsung dieusian ku guru PNS. Kitu deui lamun guru PNS pangsiun atawa maot, henteu bisa langsung ngangkat PNS anyar. Hiji-hijina jalan tangtu dieusianana ku GTT. Jadi kudu aya Palaturan Pamarentah anu ngatur cara ngarekrut GTT. Saha anu boga wewenang ngangkat GTT naha Kadis, Kapala Sakola, Guru atawa dirina sorangan? Naon tugas, hak jeung tanggung jawabna, sarta kasejahteraan minimal GTT. Lamun GTT diangkat ku Yayasan tangtu kudu diatur sumbangan ti Pemkot, Pemprov, Pempus sangkan aya kasejahteraan minimal GTT.
Ngeunaan pengangkatan CPNS ti GTT, ditandeskeun ku Menteri, yen jadi PNS teh hak sakabeh warganagara. Pamarentah henteu bisa khusus narima CPNS guru ti GTT bari ngaleungitkeun hak warganagara sejenna. Jadi panarimaan CPNS dibuka tanpa diskriminasi, saha bae bisa jadi PNS. Hal ieu dicaritakeun lantaran rea beja anu nyebutkeun yen aya GTT anu sababaraha kali tes CPNS teu lulus-lulus. Palebah dieu Menteri ngan nandeskeun ngeunaan kapastian pikeun kasejahteraan GTT. Sual panarimaan PNS mah, GTT oge kudu milu tes deui.
Prof. Surya dina biantarana ngacungkeun jempol ka Mendiknas anu tanggap kana usul-usul jeung saran ti PGRI. Waktu nyusun RUU Guru oge Menteri babarengan jeung PGRI nitenan permasalahan nepi ka bubuk leutikna. “Bulan eta keneh geus jadi sarta dipasrahkeun ka DPR, sarta sataun ti harita jadi Undang-Undang”, kitu cenah. Sakabeh aspirasi ditarima ku Menteri. Ieu teh mangrupa inovasi ti departemen pendidikan. Anu paling monumental nya eta golna anggaran pendidikan 20 % tina APBN nepi ka guru anu golongan II gajihna paling saeutik Rp.2 juta. “Padahal ari kiwari mah geus teu aya guru anu pangkatna golongan II. Rereana geus golongan III”, cek Surya.
Dina acara tanya jawab dipiharep ku para peserta sangkan naon-naon anu dijangjikeun ku pamarentah pusat teh gancang ngawujud. Pikeun pamarentah Daerah anu diwakilan ku Wagub, diperedih sangkan program peningkatan basa jeung budaya Sunda bener-bener bisa ngawujud. Basa jeung budaya Sunda kudu diutamakeun di Jawa Barat. Malahan dina eta kasempetan Mendiknas miharep oge para guru ulah ngamomorekeun basa jeung budaya Sunda. “Basa jeung budaya Sunda teh tanggung jawab para guru. Lamun nepi ka basa jeung budaya Sunda leungit, hartina guru anu salah. Diperedih sangkan guru-guru milu miara basa jeung budaya Sunda”, kitu cek Menteri. (Djodi).sumber : http://www.salaka.net/news/322/15
Minggu, 2009 April 26
Saloba 2.893.880 eksemplar lembar Ujian Nasional (UN) SMP/MTS se-jawa barat (Jabar) didistribusikeun langsung ka unggal rayon di sakumna kabupatén/kota di Jabar.
Didistribusikeunna éta soal sanggeus ditarima langsung ku Kapala Dines Pendidikan Kadisdik) Propinsi Jabar Wahyudin Zarkasih di Kacamatan Pangenan, Kabupatén Cirebon.
Didistribusikeunna éta soal sanggeus ditarima langsung ku Kapala Dines Pendidikan Kadisdik) Propinsi Jabar Wahyudin Zarkasih di Kacamatan Pangenan, Kabupatén Cirebon.
Langgan:
Entri (Atom)
